Nieuwpoort eert schilder Henri Vancraeynest met tentoonstelling en ontvangt uitzonderlijke schenking

Tot en met donderdag 30 april 2026 loopt in de stedelijke bibliotheek van Nieuwpoort de tentoonstelling Henri Vancraeynest schildert Nieuwpoort. De expo brengt een eerbetoon aan het leven en werk van de kunstenaar en biedt bezoekers een unieke inkijk in zijn rijke oeuvre. Stad Nieuwpoort ontvangt ook een schenking van 30 schilderijen en tal van persoonlijke archiefstukken van Vancraeynest.

De bibliotheek van Nieuwpoort pakt uit met een expo over kunstschilder Henri Vancraeynest. Onder de noemer Henri Vancraeynest schildert Nieuwpoort wordt een fractie getoond van de ruim 800 doeken die de kunstenaar heeft nagelaten. De tentoonstelling is gratis te bezoeken tijdens de openingsuren van de bibliotheek.

Een leven gewijd aan kunst en ambacht

Henri Vancraeynest werd in 1913 geboren in Bovekerke (Koekelare) en vestigde zich na zijn huwelijk in 1953 in Nieuwpoort, waar hij een kaderwinkel uitbaatte in de Oostendestraat. Als huisschilder en kadermaker had hij een sterk ambachtelijke achtergrond, maar daarnaast ontpopte hij zich tot een bijzonder productieve en getalenteerde kunstschilder.

Vanaf de jaren 1930 realiseerde hij honderden olieverfschilderijen, met een duidelijke voorkeur voor stadszichten en landschappen en het buitenleven. Nieuwpoort en de bredere Westhoek vormden daarbij een onuitputtelijke inspiratiebron. Verder had hij een sterke interesse voor de landbouw en visserij.

Een unieke artistieke én historische nalatenschap

Het werk van Vancraeynest onderscheidt zich niet alleen door zijn artistieke kwaliteiten, maar ook door zijn documentaire waarde. Met een scherp observatievermogen en oog voor detail legde hij het leven in Nieuwpoort vast in een periode van grote veranderingen, van de jaren ’40 tot ’70.

Zijn schilderijen tonen onder meer het strandleven, de Havengeul, de Vismijn en de bedrijvigheid van het viswerkingsproces, polderlandschappen en herkenbare stadsgezichten. Daarmee vormen ze een waardevolle visuele aanvulling op historisch beeldmateriaal zoals foto’s en postkaarten.

Burgemeester Kris Vandecasteele looft Vancraeynest omwille van zijn ijver om Nieuwpoort en de bredere regio op doek te vereeuwigen:

“Zijn schilderijen brengen een nostalgisch maar tegelijk realistisch beeld van een stad in evolutie. Veel van zijn stadszichten zijn nog steeds goed herkenbaar, en lijken haast vandaag gemaakt te zijn. Anderen zijn onherkenbaar gewijzigd. In dat opzicht is Henri een kroniekschilder, een illustrator van een belangrijke periode in onze stadsgeschiedenis.”

Van familie-erfgoed naar stedelijke collectie

De opening van de tentoonstelling op vrijdag 27 maart 2026 ging gepaard met een bijzondere gebeurtenis: Stad Nieuwpoort ontving een schenking van 30 schilderijen van Henri Vancraeynest, aangevuld met zijn persoonlijke en professionele archiefstukken en kunstenaarstools.

De tentoonstelling en schenking vinden hun oorsprong in een initiatief van de familie. In mei 2024 nam dochter Bea Vancraeynest contact op met de bibliotheek van Stad Nieuwpoort met de vraag of er interesse was in het werk van haar vader. Al snel groeide het besef dat het om een uitzonderlijk omvangrijk en samenhangend oeuvre ging, bestaande uit ongeveer 800 werken.

Deze totaalcollectie werd door bibliothecaris Evelyne De Pauw en wijlen Chris Vandewalle, stadsarchivaris van Diksmuide, volledig gecatalogeerd en thematisch gesorteerd. 

Hoewel het niet haalbaar was om de volledige collectie in het Nieuwpoorts Stadsarchief op te nemen, werd gekozen voor een gerichte selectie. De 30 geschonken schilderijen vormen een representatieve en waardevolle deelcollectie, die wordt ondergebracht in het Stadsarchief.

Voor de honderden andere werken werden netwerken aangesproken binnen en buiten Nieuwpoort. Zo zijn er substantiële deelcollecties overgedragen aan onder andere Diksmuide, Oostende, Gistel, Koekelare, Jabbeke en Varsenare. Een tiental werken maakt zelfs de oversteek naar de universiteit van de Filipijnse hoofdstad Manila.

Duurzame verankering in het Nieuwpoorts erfgoed

Naast de 30 schilderijen kreeg Stad Nieuwpoort ook talrijke documenten in handen, waaronder foto’s, brieven, catalogi, affiches en persoonlijke notities. Deze stukken bieden een unieke inkijk in het leven, het netwerk en de werkwijze van de kunstenaar.

Samen met zijn schilderijen vormen zij een onmisbare bron voor toekomstig onderzoek en dragen zij bij tot een beter begrip van zowel de kunstenaar als zijn tijd. Schepen van Cultuur en Erfgoed Ann Gheeraert is dan ook bijzonder tevreden met deze belangrijke aanvulling op het stedelijk patrimonium:

“Stad Nieuwpoort dankt de familie van Henri Vancraeynest voor hun vertrouwen en hun bereidheid om deze stukken over te dragen. We zorgen er op die manier samen voor dat het verhaal en het werk van een getalenteerde Nieuwpoortse schilder niet verloren gaat, maar net wordt ontsloten en ook in de toekomst kan blijven inspireren. Vancraeynest wordt zo verankerd in de rijke kunstenaarstraditie van onze stad.”